أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)
34
تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")
« الوصل و المنى فى فضل منى » داشته كه فاسى از دومى ، نصوصى نقل كرده است . شمسالدين محمد بن اسحاق خوارزمى ( م 827 ) كتابى با عنوان « إشارة الترغيب و التشويق إلى المساجد الثلاثة وإلى البيت العقيق » را در چهار بخش تأليف كرده كه قسم نخست آن در 55 فصل دربارهء مكه مىباشد . از اين كتاب ، نسخهاى در حرم مكى ( رقم 4 / 1 ) در 199 برگ بر جاى مانده است . كتاب مزبور در سال 1418 توسط مكتبة نزار مصطفى الباز در مكه چاپ شده است . تقىالدين فاسى ( محمد بن احمد بن على ) ( م 832 ) از برجستهترين مورخانى است كه آثارى بس مهم و ارجمند در تاريخ مكه تأليف كرده است . وى از اعقاب امام حسن عليه السلام است و در كارهاى علمى خود از بيشتر كتابهاى موجود تا آن زمان ، بهره برده است . وى شرح حال خود را در كتاب « العقد الثمين » ( ج 1 ، صص 331 - 363 ) به تفصيل آورده است . كتابهاى وى در تاريخ مكه عبارتند از : « تجريد ولاة مكة » كه مواردى از آن را ابن فهد مكى در « غاية المرام » نقل كرده است . « تحصيل المرام من تاريخ البلد الحرام » كه مختصر « تحفة الكرام » اوست و در چهل فصل تنظيم شده و نسخههايى از آن برجاى مانده است . وى تحصيل المرام را نيز در كتابى با عنوان « هادي ذوي الأفهام الى تاريخ البلد الحرام » تلخيص كرده كه نسخهاى از آن شناسانده نشده است . ديگر « تحفة الكرام بأخبار البلد الحرام » است كه در اصل ، مختصر كتاب « شفاء الغرام » اوست و نسخههايى از اين كتاب باقى است . وى تحرير ديگرى هم از اين كتاب دارد كه از آن نيز نسخههايى بر جاى مانده است . مختصر ديگرى از شفاء الغرام توسط خود او با عنوان « ترويج الصدور باختصار الزهور » به انجام رسيده كه در اصل كتاب « الزهور المقتطفة من تاريخ مكة المشرفة » خلاصهء « شفاء الغرام » است و « ترويج الصدور » تلخيص « الزهور » . كتاب « الزهور المقتطفة » با تصحيح مصطفى محمد حسين ذهبى توسط مكتبة نزار المصطفى الباز ( مكه ، 1418 ) چاپ شده است . مهمترين كتاب او « شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام » است كه در چهل باب تدوين شده و به طور جامع تاريخ مكه را از هر حيث ارائه كرده است . چاپ مصر اين كتاب بر اساس يك نسخه بوده و چاپ عبدالسلام تدمرى